پیکاسو : همه مي خواهند به فهم نقاشي برسند. چرا هيچ كس تلاش نمي كند آواز پرندگان را درك كند؟
زندگینامه یک هنرمند ایرانی -شماره 2

استاد عباس کاتوزیان

عباس کاتوزیان (۱۳۰۲ تهران - ۲۲ فروردین ۱۳۸۷ تهران) از نقاشان بنام معاصر بود.

وی تحصیلات خود را از دبیرستان کمال الملک آغاز کرد و بعدها مدتی نیز بعنوان نایب رییس این دبیرستان فعالیت کرد. از جمله اساتید او استاد حسین شیخ و استاد محمود اولیا بوده‌اند.

موضوعات نقاشی وی عمدتاً پیرامون زرتشت، شهریار، اعتیاد و جنگ ایران و عراق بود. مرحوم استاد عباس کاتوزیان از جمله برترین نقاشان معاصر ایران بودند که آثار بسیاری به سبک رئالیسم و اکسپرسیونیسم از خود به یادگار گذاشتند. ایشان یکی از قوی ترین نقاشان پرتره و فیگوراتیو در میان نقاشان معاصر ایران می باشند.

از آثار معروف ایشان می توان تابلوی دختر زیبای کرد را نام برد که شاید تا کنون صدها تخته فرش از رویش کپی و بافته شده است.

آثاری چون « گر آمدنم به من بدی نامدمی»، تابلوی نقاش پیر، ترمه فروش، نگاه رند و همچنین ترکیب بندی های استادانه ای از سبد های گل و میوه همگی از جمله آثار جاودانه تاریخ هنر نقاشی رئالیسم ایران می باشند. در طول زندگی پر بار هنری او ۲۷ نمایشگاه در تهران و ۹ نمایشگاه در آبادان از آثارش ترتیب داده شد.

وی تنها نقاش ایرانیست که در سال ۱۳۵۲ نمایشگاهی همراه با آثار شادروان استاد کمال الملک در مجلس شورای ملی آن زمان از آثارش افتتاح شد و مدت ۱۰۰ روز در معرض دید شیفتگان هنر قرار داشت. استاد برگزاری این نمایشگاه را افتخار بزرگی در زندگی خویش می دانستند.

تعداد ۵ نمایشگاه در آمریکا و یک نمایشگاه در لرد لیتون هاوس لندن (کتابخانه ملی) از آثار استاد برپا شد که با نقد مطبوعات و مصاحبه رادیو و تلویزیون همراه بود. همچنین دو نمایشگاه از آثار استاد در فرانسه برگزار گردید که در ۳ شماره مجله ایماژ دو موند نقد و به چاپ رسید. آثار او در نمایشگاه‌ها و موزه‌های داخلی و موزه‌های اروپایی در معرض دید قرار دارد

آخرین نمایشگاه استاد

تنها دو روز پس از افتتاح این نمایشگاه که حاصل ۵۰ سال زندگی نقاشانه عباس کاتوزیان بود‌، وی در منزلش به ‌خوابی ابدی فرو رفت و بامداد روز بعد را ندید. عباس کاتوزیان در زمینه‌ی نقاشی رئال و فیگوراتیو شهرت داشت و در آخرین نمایشگاهش نیز آثاری را عرضه کرد که حکایت از همان سبک و سیاق همیشگی نقاشییش بود. 

 عزیز گرانمایه برای دیدن برخی از آثار این هنرمند فقید روی اینجا کلیک فرمایید.    

راهنما : بعد از رفتن به آدرس فوق و انتخاب سرعت دانلود -روی لینک "ایجاد لینک دانلود" کلیک کنید

+ نوشته شده توسط آرش نخعی در یکشنبه بیست و چهارم آذر 1392 و ساعت 12:35 |
زندگینامه یک هنرمند ایرانی

استاد حسین بهزاد

استاد حسین بهزاد فرزند فضل الله اصفهانی در سال 1273 شمسی متولد شد.
پدرش فضل الله اصفهانی قلمدان ساز و نقاش آبرنگ بسیار ماهر و زبردستی بود.
حسین بهزاد از سن هفت سالگی و به امر پدر در کارگاه قلمدان سازی ملا علی قلمدان ساز به کار مشغول شد...

پس از چندی استاد و پدرش هر دو به مرض وبا درگذشتند و حسین بهزاد دوران کودکی و نوجوانی سخت و طاقت فرسایی را پشت سر گذاشت.


فقر اقتصادی توأم با فشارهای زایدالوصف ناپدری اش زندگی را سخت به کام او تلخ می کرد.
آنچه بود پس از مرگ استاد، نخست به شاگردی میرزا حسن پیکرنگار گمارده شد و با توسعه کمی و کیفی کار استاد،حسین بهزاد نیز که در فراگیری مینیاتور استعداد قابل توجهی از خود نشان داده بود، خیلی زود به شهرت رسید و بسیاری از آثار مینیاتوری سفارش شده به کارگاه میرزا حسن را بهزاد ساخته و پرداخته می کرد.


حسین بهزاد به ویژه در کپیه کردن از آثار مینیاتوری قدیم که سخت مورد توجه اروپاییان و دلالان ایرانی بود، استعداد و توانایی بسیار زیادی از خود نشان داد.
حسین بهزاد از سن 18 سالگی کارگاه مینیاتوری مستقلی دایر کرده به سرعت کار او با استقبال فراوان روبه رو شد.
او به ویژه آثار کمال الدین بهزاد و رضا عباسی از مینیاتوریست های صاحب نام و درجه اول دوران صفویه را با استادی تمام کپیه می کرد.


حسین بهزاد برای مطالعه در آثار نقاشی جدید و قدیم هنرمندان اروپایی، بارها از اروپا دیدن کرد و آثار و مینیاتورهای او در چندین نمایشگاه هنری ایران، اروپا و آمریکا به نمایش گذاشته شد و با استقبال فراوان روبرو شد.
از حسین بهزاد که سالها کارمند فنی اداره کل باستانشناسی و استاد مینیاتور هنرستان هنرهای زیبای تهران بود، تابلوهای مینیاتوری نفیس و بسیار ارزنده و گرانبهایی به یادگار مانده است که برخی از آنها عبارتند از: ایوان مدائن، فردوسی و قهرمانان شاهنامه، ابن سینا بر بالین بیمار عشق (در 2 تابلوی مختلف)، صاحبان طلای سیاه، حافظ شیراز، نیمه شب حافظ، شب حافظ، اندیشه حکیم ابوعلی سینا، پند خیام ( در دو تابلوی مختلف)، دختر رز (در سه تابلوی مختلف)، خیال، دو دلداده، موسی و شبان، خواب خوش، بهرام و گل اندام، نگاه، بهار و جوانی، آفرینش از نظر خیام، ناز، قیام کاوه آهنگر، اسرار ازل، عصیان، خسرو و پرویز، در جستجوی انسان تابلوی نیم تمام، بهشت و دوزخ، طنازی و خیام.
استاد حسین بهزاد نقاش و مینیاتوریست نام آور کشور در 21 مهر 1347 درگذشت

و اما ... پیرو قراردادی که در سال 1371 ه.ش بین سازمان میراث فرهنگی و پرویز بهزاد (پسر استاد حسین بهزاد) منعقد گردید تعداد 289 اثر از آثار استاد حسین بهزاد مینیاتوریست در اختیار سازمان میراث فرهنگی قرار گرفت و مقرر گردید موزه ای با نام "موزه استاد بهزاد" جهت حفظ ، نمایش و پژوهش درآثار این هنرمند گرانقدرافتتاح گردد و این امر رسما در 28 اردیبهشت 1373 ه.ش به مناسبت صدمین سالگرد تولد استاد حسین بهزاد درروزجهانی موزه ها انجام شد.

این موزه از سال 1385 ه.ش به دلیل تتعمیراتی تعطیل شد واز سال 1391 ه.ش با شرایط بهتر و رعایت برخی از استانداردهای موزه ای مجددا به فعالیت خود ادامه داده است. موزه استاد بهزاد دارای پنج سالن با آثار متنوعی از طراحیهای مدادی و مرکبی ، نگارگریهای رنگی با مضامین مختلف از دوره های چندگانه کاری هنرمند و استاد ارزشمند ، حسین بهزاد مینیاتور می باشد

نمونه هایی دیگر از آثار این استاد:

 

 


برچسب‌ها: استاد حسین بهزاد, بهزاد
+ نوشته شده توسط آرش نخعی در یکشنبه هفدهم شهریور 1392 و ساعت 19:59 |

 

سال نو مبارک

به بهانه سال مار

بیش از ۷ قرن پیش وقتی مغولان به ایران حمله کردند، درکنار همه تخریب ها و تغییرهای فرهنگی که به ایران تحمیل کردند، گاهشماری چینی- اویغوری را هم وارد فرهنگ ایرانی کردند.

گاهشماری که مبنای آن نامگذاری دوره ای و گردشی سال ها به نام ۱۲ حیوان بود. گاهشماری که با گاهشماری ایرانی ترکیب شد و تاکنون هم در باورهای عامیانه، به آن استناد می شود.



هرچند در اوایل به کارگیری گاه‌شماری حیوانی، بیشتر از مطابقت با ماه‌های هجری قمری استفاده می شد، امّا در دوره‌های بعد، بیشتر گاه‌شماری جلالی و برج‌های دوازده گانهٔ آن مورد استفاده قرار می گرفت.


 حتما ادامه مطلب را بخوانید


برچسب‌ها: سال مار
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط آرش نخعی در دوشنبه بیست و هشتم اسفند 1391 و ساعت 14:41 |

استاد کمال الملک (با اثار کمتر شناخته شده )

محمد غفاری معروف به کمال‌المُلک نقاش ایرانی (زاده ۱۲۲۷ - درگذشته ۱۳۱۹) یکی از مشهورترین و پر نفوذترین شخصیت‌های تاریخ هنر معاصر ایران به شمار می‌آید. او برادرزاده صنیع‌الملک است.

وی در یکی از خانواده‌های هنرمند و سرشناس در کاشان چشم به جهان گشود. غفاری پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی در کاشان به همراه برادر بزرگترش به تهران آمد و در دارالفنون در رشتهٔ نقاشی ادامه تحصیل داد. پس از گذشت سه سال تحصیل وی در دارالفنون، هنگامی که ناصر الدین شاه از این مدرسه بازدید می‌کرد، کار او را پسندید و وی را به دربار فراخواند.


برچسب‌ها: کمال الملک, آثار کمال الملک
ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط آرش نخعی در شنبه دوازدهم اسفند 1391 و ساعت 10:15 |

هنر و نقاشی دوره معاصر بعد از قاجاریه

اثر استاد هادی تجویدی


جنبشی که مشروطیت و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی آن در تاریخ نقاشی ایران ایجاد کرد، باعث شد نقاشی ایران فصلی نو را به تاریخِ نقاشی بیفزاید که بسیار متفاوت تر از تمامی سبک هایی بود که تا آن زمان به خود دیده بود. این فصل در تاریخ نقاشی ایران،«دوران معاصر» نامیده شده است.

عکسی منتصب به مدرسه صنایع مستظرفه


موج تجددخواهی برخواسته از مشروطیت، ادبیات را سخت تکان داد و نقاشی ایرانی که خود،گاه وابسته به ادبیات هم هست متحول شد. شاید کمال الملک در مقامش در دربار بیش از سایر نقاشان آن زمان فکر تجدد به سر داشت. وی پس از سفر مطالعاتی اش به اروپا، مدرسه ی«صنایع مستظرفه» را با نیت اصلاح و ترقی نقاشی ایران بنا نهاد.

البته تأسیس این مدرسه در سال 1329.ق، تغییر کیفی و اساسی در نقاشی ایران پدید نیاورد. تداوم تغییرات اساسیِ نقاشی را به اشکال تازه تر، سی سال بعد در هنرکده ی هنرهای زیبا و بیست سال بعد در هنرکده ی هنرهای تزیینی می توان دید. اندیشه ی تجدد که از غرب به ایران آمده بود، ابتدا نه درست شناخته شد و نه در کل جامعه مقبول افتاد و این نسبت به سطح اطلاعات نسلِ آن زمان واکنشی طبیعی بود.
در اصل تحول نقاشی که جرقه اش در عصر مشروطیت زده شده بود در دوران پهلوی ایجاد شد. به طور کلی، چهار جریان موازی را در نقاشی معاصر ایران می توان تشخیص داد: «نقاشی آکـادمیک»، «نـگارگری جـدید»، «نـقـاشـی قـهـوه خانه» و «نقاشی نوگرا».
که به اختصار درباره نگارگری جدید و نقاشی آکادمیک توضیحاتی آورده میشود.

نقاشی آکادمیک: این نقاشی که در عهد رضاشاه رونق پیدا کرده بود، سبک رسمی این دوره را شکل داد که به نقاشی های دربار قاجار شباهت زیادی داشت و بیشترین تفاوت آن در انتخاب موضوع بوده است. مجموع نقاشان این سبک دست پرورده ی کمال الملک هستند.آنان به پیروی از کمال الملک الگوی مطلوب خود را در «رافائل »، «تیسین »،«روبنس »و«رامبرانت » می جستند.

نگارگری جدید: تا اواخر دوره ی قاجار بسیاری از قلمدان نگاران مقیم پایتخت و شهرهای دیگر به کار نگارگری نیز می پرداختند، در صورتی که نگارگری خود یک تخصص مستقل بود. این وضع تا اوایل حکومت رضاشاه ادامه داشت تا این که در این زمان با اقداماتی که برای احیای هنرهای سنتی انجام شد باعث شد حرکتی تازه در زمینه نگارگری آغاز شود.

استاد هادی تجویدی

جنبش نگارگری جدید رسماً با«هادی تجویدی» آغاز شد و تاریخ هنر نگارگری افتخارات این فصلش را همیشه مدیون تجویدی بوده است. او که در هنرستان«صنایع قدیمه » تدریس می کرد شاگردانی چون علی کریمی، محمدعلی زاویه و ابوطالب مقیمی را پرورد

 

اثز استاد هادی تجویدی


نگارگری در ماهیت، نگاه به گذشته دارد. اما هنرمندان متعلق به این سبک کوشیدند که آثارشان را با سلیقه ی زمان سازگار کنند. در واقع باز هم سنت شکنی دیگری ایجاد شد. یکی از ویژگی های مینیاتورهای(نگارگری)امروزی، توجه خاص آن به نمایش چهره های بسیار زیباتر و متنوع تر از آثار گذشته است. همچنین«پرسپکتیو »در این آثار به وجهی تازه و خاص خودنمایی می کند. از جمله استادان معاصر این سبک محمدباقر آقامیری، محمود فرشچیان و دیگر استادان صاحب نام اند.

اثر اوژن فلاندن بعد از دوره قاجار (گرکان)۱

اثر اوژن فلاندن بعد از دوره قاجار (گرکان)۲

منابع:
1 سیر هنر در تاریخ2/دکتر امیرحسین ذکرگو/انتشارات مدرسه
2 علم مناظر و مرایا/دکتر داریوش ترکی شریف آبادی ندا ابراهیمی/چاپ و نشر کتاب های درسی ایران
3 نقاشی ایران از دیرباز تا امروز/رویین پاکباز/انتشارات زرین و سیمین


برچسب‌ها: هنرمعاصر, هنر بعداز قاجار
+ نوشته شده توسط آرش نخعی در دوشنبه یازدهم دی 1391 و ساعت 7:49 |

رشد چشمگیر هنر نقاشی در دوره قاجاریه

هنر ايران‌ در عهد ‌قاجاریه در رشته‌هايي‌ همچون‌ نقاشي‌ و صنايع‌ مستظرفه‌ به‌ پيشرفت‌هاي‌ چشمگيري‌ نايل‌ آمد ولي‌ در ساير شاخه‌هاي‌ هنري‌ در رخوت‌ و ركودي‌ نسبي‌ فرو رفت‌. نقاشي‌ اين‌ دوره‌ تا حدودي‌ از سبك‌ غربي‌ تأثير پذيرفت‌ و بيشتر بر روي‌ پارچه‌ وبوم‌ ترسيم‌ مي‌گشت‌ ولي‌ در كنار آن‌ سبك‌ و مكتب‌ جديدي‌ به‌ نام‌ مكتب‌ نقاشي‌ قاجاريه‌ نيز پديد آمد كه‌ بر در و ديوار كاخ‌ها و منازل‌ و اماكن‌ عمومي‌ كشيده‌ مي‌شد.

اين‌ هنر در اواسط قاجاريه‌ به‌ اوج‌ شكوفايي‌ خود رسيد و تزئينات‌ مختلف‌ ساختمانها بوسيله‌ نقاشي‌هاي‌ هفت‌ رنگ‌ و مينايي‌ با نقوش‌ مينياتور، نقش‌هاي‌ انساني‌ وحيواني‌ و گياهي‌ و طرح‌هاي‌ تزئيني‌ غربي‌ و رومي‌ و يوناني‌ اجرا مي‌گشت‌. در نقاشي‌ اين‌ دوره‌ از رنگ‌هاي‌ جديد و تند مانند قرمز به‌ فراواني‌ استفاده‌ مي‌شد.

 نقاشي‌ مينياتور نيز در دوره‌ قاجاريه‌ به‌ رشد و تعالي‌ والايي‌ دست‌ يافت‌ و ترسيم‌ تصاوير افراد و تك‌ چهره‌ها در زمره‌ زيباترين‌ و گرانبهاترين‌ نقاشي‌هاي‌ مينياتور اين‌ دوره‌ محسوب‌ مي‌گرديد.


 

در دوره‌ حكومت‌ فتحعلي‌ شاه‌ و ناصرالدين‌ شاه‌ مينياتورهاي‌ بسيار زيبايي‌ ترسيم‌ شد و در هيچ‌ دوره‌ تاريخي‌ ديگر اين‌ تعداد تصوير از سلاطين‌ و پادشاهان‌ ايران‌ ترسيم‌ نگرديد; اين‌ تصاوير بسيار زيبا بر روي‌ بوم‌ پارچه‌اي‌ و كاشي‌ اجرا مي‌شد.

 

 

از ويژگي‌هاي‌ نقاشي‌ قاجاريه‌ ابداع‌ مكتب‌ نقاشي‌ قهوه‌خانه‌اي‌ بود و تصاوير زيبايي‌ از داستان‌هاي‌ شاهنامه‌ فردوسي‌ و قهرمانان‌ تاريخي‌ ايران‌ بر ديوارها ترسيم‌ مي‌گشت‌.

از نقاشان قهوه‌خانه نيز مى‌توان حسين قوللر آقاسي، محمد مدبره، محمد حميدي، عباس بلوکى‌فر، حسين همداني، حسن اسماعيل‌زاده و ميرزا مهدى شيرازى را نام برد. نقاشى قهوه‌خانه، نقاشى‌هاى حماسى مذهبى و ملى است که به اين نام مشهور شده‌اند.   

  

هنر نقاشي‌ با بهره‌گيري‌ از شيوه‌ غربي‌ نيز به‌ موازات‌ ساير فن‌ آوري‌هاي‌ هنري‌ در ايران‌ رواج‌ يافت‌ و در اواخر دوره‌ قاجاريه‌ به‌ اوج‌ خود رسيد.

ابداع‌ و رواج‌ نوعي‌ خاصي‌ از نقاشي‌ با فن‌ آوري‌ و تكنيك‌ غربي‌ كه‌ به‌ طرز خارق‌ العاده‌اي‌ ايراني‌ شده‌ است‌ از ديگر ويژگي‌هاي‌ مهم‌ نقاشي‌ اين‌ عهد به‌ شمار مي‌رود. در اين‌ سبك‌ با وجود به‌ كارگيري‌ تمامي‌ عناصر نقاشي‌ غربي‌ از قبيل‌ طرح‌، نقش‌، بافت‌ رنگ‌ و مواد و قلم‌ مو به‌ همراه‌ به‌ كارگيري‌ اصول‌ و قواعد نقاشي‌ غربي‌ مانند نور و سايه‌ و رنگ‌هاي‌ مكمل‌ و پرسپكتيو; روح‌ حاكم‌ بر نقاشي‌ كاملا ايراني‌ است‌. اين‌ سبك‌ نقاشي‌ توانست‌ در دوره‌ قاجاريه‌ و حتي‌ پهلوي‌ به‌ عنوان‌ يك‌ مكتب‌ اصيل‌، زيبا، زنده‌ و ماندگار جاي‌ خود را در تاريخ‌ نقاشي‌ ايران‌ باز نمايد.

نقاشان مشهور اين دوران عبارتند از: ميرزا بابا، سيد ميرزا و محمد صادق. اين‌ها بنيان‌گذاران مکتب قاجارى هستند. از ديگر نقاشان مشهور اين دوران، مهرعلي، عبدالله‌خان، محمدحسن، رجبعلى را مى‌توان نام برد.     
از ديگر نقاشان نامدار اين دوره محمد غفاري، مشهور به کمال‌الملک، نقاش دربار ناصرى و مظفرى است که تا دوران رضاشاه پهلوى نيز مى‌زيسته است 

 كمال‌ الملك‌ نقاش‌ و مينياتوريست‌ معروف‌ اين‌ دوره‌  چند سال‌ در اروپا به‌ مطالعه‌ سبك‌ نقاشي‌ غربي‌ پرداخت‌ و نوعي‌ تلفيق‌ و تركيب‌ بين‌ نقاشي‌ ايران‌ و اروپايي‌ بوجود آورد.

از آثار وى فالگير بغدادي، عرب خوابيده را مى‌توان نام برد


خوشنویسی:

از آثار اين دوران هزار و يکشب با ۱۳۴ نگاره و به خط نستعليق و رقاع در ۶ جلد است که کاتب آن محمدحسين تهرانى بود. مجموعهٔ ديگر خمسهٔ نظامى است به خط نستعليق محمد هادى حاجى عبدالله آشتيانى قمى که داراى ۲۵ مجلس مى‌باشد.

 

همچنين شيرين و فرهاد اثر وحشى بافقى به خط نستعليق و ۵ نگاره اثر صنيع‌الملک را مى‌توان نام برد. از اين دوران چندين شاهنامه و مجموعه‌اى ديگرى نيز باقى مانده است.   

  هنر های دیگر:

ساخت‌ ظروف‌ و قطعات‌ تزئيني‌ از جنس‌ طلا و نقره‌ و جواهر از ديگر ويژگي‌هاي‌ هنري‌ اين‌ دوره‌ به‌ شمار مي‌آيد. اين‌ ظروف‌ به‌ گونه‌اي‌ ظريف‌ و هنرمندانه‌ نقاشي‌ مي‌شدند. بسياري‌ از ظروف‌ و اشياء بلورين‌ اين‌ دوره‌ نيز به‌ تأسي‌ از هنر شيشه‌گري‌ اروپايي‌ با رنگ‌هاي‌ آبي‌ فيروزه‌اي‌، آبي‌ لاجوردي‌،سبز، كرم‌، صورتي‌ و قرمز ساخته‌ مي‌شد. در آبگينه‌هاي‌ عصر قاجار حتي‌ از نظر فرم‌ و شكل‌ نيز تازگي‌ و بدعت‌ رخ‌ نمود و از اين‌ رو شيشه‌هاي‌ قاجاريه‌ امروز از آثار گرانقدر و ذي‌ قيمت‌ موزه‌هاي‌ ايران‌ وجهان‌ مي‌باشند.


هنر قالي‌ بافي‌ و پارچه‌ بافي‌ اين‌ عهد در قياس‌ با توليدات‌ روزگار صفويه‌ در توليد و طرح‌ و نقش‌ با افت‌ چشمگيري‌ مواجه‌ گشت‌ و ما در اين‌ دوره‌ كمتر شاهد قالي‌ هاي‌ نفيس‌ و گرانبهاي‌ كاشان‌ و كرمان‌ مي‌باشيم‌. در دوره‌ قاجار انواع‌ پارچه‌ ها شامل‌ مخمل‌، ترمه‌، زري‌، كرباس‌، متقال‌، شال‌ و برك‌ و عبا توليد مي‌شد. خراطي‌ و هنر چوب‌ كاري‌ نيز در اين‌ عصر رونق‌ داشت‌ و اشياء چوبي‌ زيادي‌ توليد شد.

منبت‌ كاري‌، خاتم‌ كاري‌ و مينا كاري‌ نيز در دوره‌ قاجاريه‌ رواج‌ داشت‌ و انواع‌ جعبه‌، قاب‌ آينه‌، عينك‌،عصا، جعبه‌ انفيه‌، قلمدان‌ و ظروف‌ كوچك‌ مزين‌ به‌ اين‌ هنرها پديد آمدند كه‌ هم‌ اكنون‌ در زمره‌ گنجينه‌ نفائس‌ هنري‌ قاجاريه‌ محسوب‌ مي‌شوند. دوره‌ قاجاريه‌ را عليرغم‌ اين‌ جلوه‌هاي‌ هنري‌ دوره‌ انحطاط هنر و صنايع‌ ايراني‌ دانسته‌اند چرا كه‌ بدليل‌ تسهيلات‌ رفت‌ و آمد بين‌ ايران‌ و اروپا و ورود كالاها و اجناس‌ هنري‌ غربي‌، هنر ايراني‌ دستخوش‌ دگرگوني‌ و افول‌ گشت‌ و كمتر ابتكاري‌ در رشته‌هاي‌ مختلف‌ هنري‌ پديد آمد.

استفاده‌ از پارچه‌هاي‌ فاستوني‌ انگليسي‌، كفش‌هاي‌ چرمي‌ اروپايي‌، سماورهاي‌ گران‌ قيمت‌ روسي‌، ظروف‌ چيني‌ آلماني‌ و روسي‌، قماش‌ لهستاني‌ و بلورجات‌ بلغاري‌ و فرانسوي‌ بتدريج‌ افراد متمول‌ و درباري‌ را جذب‌ اشياء هنري‌ غربي‌ نمود و رفته‌ رفته‌ جامعه‌ بسوي‌ هنر غربي‌ و اروپايي‌ تمايل‌ يافت‌. اوج‌ اين‌ جريان‌ در دوره‌ پهلوي‌ پديدار گشت‌ و در مقابل‌ ضربه‌ سنگيني‌ را بر هنرها و صنايع‌ دستي‌ ايران‌ وارد آورد.

 

منابع‌:

1 ـ شميم‌، علي‌ اصغر: ايران‌ در عهد سلطنت‌ قاجاريه‌، تهران‌، علمي‌، 1366.

2 ـ دبليو، ر، فوريه‌: هنرهاي‌ ايران‌، تهران‌، فروزان‌، 1374.

3 ـ گشايش‌، فرهاد: تاريخ‌ ايران‌ و جهان‌، تهران‌، عفاف‌، 1378.

 

+ نوشته شده توسط آرش نخعی در چهارشنبه هشتم آذر 1391 و ساعت 14:13 |

استاد واشقانی فراهانی هم از بین ما رفت

در دنیای هنر ایران زمین هستند استادانی که ناشناخته تر از هنرمندان می مانند.اما اگر نبودند شاگرادان آنان همچنان نام انها غریب می ماند.استاد واشقانی فراهانی بسیار مهربان با چهره ای دلنشین و خطی به محکمی کوه بود.

مگر چند سال می گذرد تا استادانی به این بزرگی به دنیا معرفی شود .فراموش نمیکنم حرف استادان خود را که میگفتند زمانی که بعد از مرگ استاد کلهر به پستویی در خانه او پی برده بودند از زمین تا زیر سقف کاغذ هایی به صورت تمرین نگاشته شده بود که گاهی فقط نمونه هایی از تمرین و سیاه مشق هایی چند روز بوده است .

از خودمان بپرسیم چند نفر از خوشنویسان امروزی این گونه تمرین میکنند و افتادگی و آرامی قدیمی ها را دارند و از غرور در نمایشگاه هایشان کمتر صحبت میشود.

تقدیم به استاد عزیزم استاد واشقانی که دیگر در میان ما نیست .روحش شاد

استاد فتحعلي واشقاني در سال ۱۳۰۹ در قريه واشقان از توابع فراهان اراك چشم به جهان گشود.

 در اوان كودكي نخست به فراگيري قرآن كريم و تحصيلات مكتبي و تمرين خوشنويسي پرداخت.اولين استاد او در خط، شادروان ميرزا ذبيح ا..واشقاني بود كه نسبتي نيز با فتحعلي جوان داشت. فتحعلي واشقاني در سال ۱۳۰۷ در كلاسهاي آزاد خوشنويسي، نزد استاد سيد حسن ميرخاني به فراگيري خط نستعليق مشغول شد. او در سال ۱۳۳۵ از واشقان به تهران مهاجرت كرد و در سال ۱۳۳۷ در كلاس هاي آزاد اساتيد خوشنويس مرحوم «سيد حسين و سيد حسن ميرخاني» به فراگيري خط نستعليق مشغول شد.و به سرعت مدارج هنري و ظرافت ها و صلابت هاي خوشنويسي را آموخت و در اندك زماني مورد تأييد اساتيدي چون «سيد حسين ميرخاني»، «سيد حسن ميرخاني» و «علي اكبر كاوه» قرار گرفت.

 وي در سال 1358 مقام استادي خط نستعليق را اخذ كرد و از بنيانگذاران انجمن خوشنويسان استان مركزي است.

استاد واشقاني از سال ۱۳۴۶ به عنوان مربي و معلم خط نستعليق در كلاسهاي انجمن خوشنويسان ايران به تعليم هنر جويان پرداخت.اين همكاري تاكنون بي وقفه ادامه داشته و عرصه تعليم اين هنر را به زادگاه خويش نيز كشانده است.در طول سالها تدريس، واشقاني هنرجويان بسياري را تعليم داده و بسياري از او تعليم ديده اند و مدارج عاليه را طي كرده و برخي نيزبه تعليم شاگرداني همت گماشته اند.فتحعلي واشقاني در سال ۱۳۵۸ رسماً از سوي انجمن خوشنويسان ايران به مقام استاد نستعليق نايل آمد.

استاد فتحعلي واشقاني پس از پيروزي انقلاب نيز در بهمن ماه ۱۳۵۹ با تأسيس كلاسهاي رسمي خوشنويسي در شهرهاي اراك، خمين، محلات، دليجان، آشتيان و تفرش سطح خوشنويسي در اين مناطق را ارتقا داد.

او در سال ۱۳۷۱ به عنوان نماينده جمهوري اسلامي ايران جهت اشاعه هنر خوشنويسي به كشور يمن رفت و در سال ۱۳۷۵ نيز به همراه ساير استادان به كشور جمهوري آذربايجان سفر كرد.

در سال ۱۳۶۷ با استناد به آثار قلمي و نمايشگاه و فعاليتهاي فرهنگي هنري كه در اين سالها از واشقاني به جاي مانده بود، نشان درجه يك هنري توسط وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي به استاد اعطا شد همچنين چندي پيش در كنار ۹ نفر از پيشكسوتان صنايع دستي استان مركزي كه زادگاه آنان در اين استان است،از واشقاني هم تجليل و قدرداني شد. اين هنرمندان از سوي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان مركزي مورد تقدير قرار گرفته و لوح و تنديس نقره دريافت كردند.بي جهت نيست كه خانه صنايع دستي و نگارخانه مهمي را در شهر اراك، به نام استاد «فتحعلي واشقاني» نامگذاري كرده اند

مراسم تشعیع پیکر استاد واشقانی فراهانی (15 آبان ماه) در تهران و  (16 آبان ماه) در زادگاهش واقع در روستای واشقان برگزار می شود.

آرام بخواب استاد ...آرام


+ نوشته شده توسط آرش نخعی در دوشنبه پانزدهم آبان 1391 و ساعت 21:1 |

هنر زندیه پیشرفت در نقاشی

هنر ايراني‌ در دوره‌ حكومت‌ ‌زنديه داراي‌ ويژگي‌ منحصر به‌ فردي‌ نيست‌ و در مصنوعات‌ دستي‌ و صنايع‌ مستظرفه‌ اين‌ عهد نوآوري‌ و ابتكاري‌ به‌ چشم‌ نمي‌خورد. رشته‌هاي‌ مختلف‌ هنري‌ دوره‌ زنديه‌ اغلب‌ با الهام‌ از سبك‌هاي‌ داخلي‌ و خارجي‌ مسير خود را ادامه‌ دادند و اگرچه‌ به‌ نوعي‌ ادامه‌ تدريجي‌ تكنيك‌ها و سبك‌هاي‌ قبلي‌ بخصوص‌ دوره‌ ‌صفويه بودند ولي‌ دچار انحطاط و زوال‌ قابل‌ توجهي‌ نشدند.

صنعت‌ فلزكاري‌ اين‌ دوره‌ را تقريبا مي‌توان‌ ادامه‌ شيوه‌ صفويه‌ دانست‌ با اين‌ حال‌ اشياء فلزي‌ اين‌ عصر فاقد زيبايي‌ و ظرافت‌ قبل‌ است‌. سفالگري‌ عهد زنديه‌ نيز بيشتر با الهام‌ و بهره‌گيري‌ از شيوه‌هاي‌ سفال‌ سازي‌ عثماني‌ و اروپا انجام‌ گرفته‌ است‌ و با وجود اينكه‌ ظروف‌ سفالي‌ اين‌ دوره‌ هرگز به‌ زيبايي‌ و كمال‌ توليدات‌ عهد صفويه‌ نرسيد ولي‌ ساخت‌ نمونه‌هاي‌ جديد در تزئينات‌ سفالي‌ رايج‌ گشت‌ و استعمال‌ رنگ‌ تند گل‌ سرخي‌ كه‌ در دوره‌هاي‌ قبل‌ معمول‌ نبود نقش‌هاي‌ زيبايي‌ را پديد آورد.

 در عصر زنديه‌ نائين‌ مركز توليد ظروف‌ زيباي‌ سفالي‌ و بدلي‌ چيني‌ بود.

هنر نقاشي‌ در اين‌ دوره‌ به‌ پيشرفت‌هاي‌ قابل‌ توجهي‌ نائل‌ آمد. در عهد كريم‌ خان‌ نقاشان‌ بزرگي‌ ظهور كردند و سبك‌ مينياتور كه‌ در دوره‌ افشاريه‌ دچار افول‌ شده‌ بود مجددا رونق‌ يافت‌. از ويژگي‌هاي‌ نقاشي‌ اين‌ دوره‌ استفاده‌ از نقوش‌ زيبا و زنده‌، به‌ كارگيري‌ تكنيك‌هاي‌ تصويرسازي‌ و بهره‌گيري‌ از سبك‌ اروپايي‌ است‌. صلح‌ و آرامشي‌ كه‌ در اين‌ دوره‌ در شيراز و ساير شهرهاي‌ ايران‌ بوجود آمد فرصت‌ مناسبي‌ بود براي‌ نقاشان‌ كه‌ تصاوير زيبايي‌ از خود به‌ يادگار گذارند.

 كريم‌ خان‌ نيز به‌ امور هنري‌ علاقه‌ داشت‌ و هنرمندان‌ بويژه‌ نقاشان‌ را مورد تشويق‌ خود قرار مي‌داد. نقوش‌ بجاي‌ مانده‌ از دوره‌ زنديه‌ علي‌ الخصوص‌ نقاشي‌هاي‌ ديواري‌ ادامه‌ سبك‌ مينياتور صفويه‌ را گواهي‌ مي‌دهد با اين‌ تفاوت‌ كه‌ مينياتور عصر زند بشدت‌ متأثر از سبك‌ شيراز بوده‌ است‌. نقاش‌ معروف‌ روزگار زنديه ‌ابوالحسن‌ غفاري‌ بود كه‌ تابلوهاي‌ زيبايي‌ از كريم‌خان‌، رضاقلي‌ ميرزا و جهانشاه‌ قراقويونلو را ترسيم‌ كرده‌ است‌.

نقاشي‌ روي‌ چرم‌ نيز در اين‌ دوره‌ معمول‌ بود و استاد علي‌ اشرف‌ از نقاشان‌ بزرگ‌ اين‌ عصر در اين‌ فن‌ سرآمد روزگار خود محسوب‌ مي‌شد و نقاشي‌ ديواري‌ بقعه‌ هفت‌ تنان‌ شيراز منسوب‌ به‌ اوست‌.

 علاوه‌ بر مينياتور; ترسيم‌ تصاوير در قالب‌ تابلوهاي‌ نقاشي‌ و نقاشي‌هاي‌ ديواري‌ فراواني‌ كه‌ در ابنيه‌ معروف‌ اين‌ دوره‌ نظير ‌عمارت‌ كلاه‌ فرنگي، عمارت‌ ديوانخانه‌ و ارك‌ كريم‌خاني‌ بر جاي‌ مانده‌ اوج‌ هنر نقاشي‌ اين‌ عصر را نمايان‌ مي‌سازد. اين‌ نقاشي‌هاي‌ ديواري‌ داراي‌ رنگ‌هاي‌ درخشان‌ وزنده‌اي‌ مي‌باشند و به‌ گونه‌اي‌ هنرمندانه‌ با گياهان‌ و پرندگان‌ پوشيده‌ شده‌اند.

هنر خطاطي‌ و خوش‌ نويسي‌ نيز در اين‌ دوره‌ پيشرفت‌ كرد و خوشنويسان‌ مشهوري‌ در عهد زنديه‌ ظهور كردند. اين‌ خطاطان‌ كه‌ در انواع‌ خط و گاه‌ نقاشي‌ و شاعري‌ نيز مهارت‌ داشتند شاهكارهايي‌ در خطوط نسخ‌ و نستعليق‌ پديد آوردند و واسطه‌ انتقال‌ اين‌ هنر ظريف‌ به‌ خوش‌ نويسان‌ قاجاريه‌ بودند.

هنر قلمدان‌ سازي‌ و ساخت‌ جلدهاي‌ لاكي‌ نيز در دوره‌ زنديه‌ رونق‌ يافت‌ و سبب‌ پيشرفت‌ فراوان‌ آن‌ در عهد قاجاريه‌ شد.

در مجموع‌ مي‌توان‌ گفت‌ بر خلاف‌ دوره‌ افشاريه‌، هنرمندان‌ زنديه‌ در رشته‌هاي‌ مختلف‌ هنري‌ فعاليت‌ شايان‌ توجهي‌ از خود نشان‌ دادند و با وجود اينكه‌ در اين‌ دوره‌ كمتر ابتكار و نوآوري‌ خاصي‌ روي‌ داده‌ است‌ ولي‌ سبك‌ و تكنيك‌هاي‌ هنري‌ بر جاي‌ مانده‌ از دوره‌ صفويه‌ با مهارت‌ به‌ دوره‌ قاجاريه‌ انتقال‌ يافت‌. شاخصه‌ مهم‌ اين‌ عصر تأثير پذيري‌ هنر ايران‌ از ممالك‌ غربي‌ بود كه‌ بيشتر ناشي‌ از ارتباط و مراودات‌ فراوان‌ بين‌ ايران‌ و كشورهاي‌ مختلف‌ اروپايي‌ بوده‌ است‌.

 عمارت هفت تنان


ارگ کریم خان


ارگ کریم خان (داخلی)


برچسب‌ها: هنر زندیه, زندیه
+ نوشته شده توسط آرش نخعی در سه شنبه نهم آبان 1391 و ساعت 8:7 |
هنر افشاریه در ابهام

کلات نادری

کلات نادری


دوره‌ حكومت‌ پر تلاطم‌ نادرشاه‌ افشار را عصر افول‌ نسبي‌ هنر ايران‌ در رشته‌هاي‌ مختلف‌ خوانده‌اند. نادرشاه‌ پس‌ از تأسيس‌ سلسله‌ افشاريه‌ (1148 ه.ق‌) تا پايان‌ زندگي‌ خويش‌ (1160 ه.ق‌) كمتر مجال‌ توجه‌ به‌ هنر و هنرمندان‌ را يافت‌. حكومت‌ دوازده‌ ساله‌ نادر توأم‌ با جنگ‌ و لشكركشي‌ وفتوحات‌ و مبارزات‌ بود و شاه‌ افشار بخش‌ اعظم‌ اوقات‌ خود را در اغتشاشات‌ سياسي‌ و نظامي‌ سپري‌ كرد و فرصت‌ و مجالي‌ براي‌ ترويج‌ هنر و آباداني‌ پادشاهي‌ وسيع‌ خود نيافت‌ و تنها ويژگي‌ اين‌ دوره‌ اختلاط سبك‌هاي‌ هنري‌ ايران‌ با هند بود كه‌ به‌ اوج‌ خود رسيد.

نادر شاه

نقاشی از نادر شاه در موزه ویکتوریا


نقاشي‌ ايران‌ در عهد افشاريه‌ بيشتر منحصر به‌ نادر و تمايلات‌ قدرت‌ طلبانه‌ وي‌ بود و تصاويري‌ كه‌ از وي‌ باقي‌ مانده‌اند نفوذ نقاشي‌ اروپايي‌ و انحطاط هنر نقاشي‌ ايراني‌ را به‌ وضوح‌ نشان‌ مي‌دهند.ظاهرا در دربار نادر علاوه‌ بر نقاشان‌ ايراني‌، چهره‌نگاران‌ هندي‌ و حتي‌ نقاشي‌ آلماني‌ به‌ نام‌ كاسل‌ نيز حضور داشته‌اند. چند تابلوي‌ نقاشي‌ از نادر در موزه‌هاي‌ انگلستان‌ وجود دارد كه‌ توسط نقاشان‌ هندي‌ ترسيم‌ شده‌ است‌ و نقاشي‌ آلماني‌ نيز دستور داشته‌ تا صحنه‌هاي‌ نبردهاي‌ وي‌ را نقاشي‌ كند. در اين‌ دوره‌ از مينياتورهاي‌ سحرانگيز و افسونگر صفويه‌ خبري‌ نيست‌ و به‌ خوبي‌ ورود هنر نقاشي‌ ايران‌ به‌ سراشيبي‌ سقوط را نمايان‌ مي‌سازد.

نادر شاه و محمد شاه

نگاره نادر شاه و محمد شاه گورگانی


جواهرسازي‌ و طلاكاري‌ نيز در اين‌ دوره‌ كماكان‌ شيوه‌ پيشين‌ خود را ادامه‌ داد ولي‌ كمتر از رشته‌هاي‌ هنري‌ ديگر دستخوش‌ افول‌ گرديد. وجود جواهرات‌ بسيار و گوهرهاي‌ اصيل‌ آبدار كه‌ نادر از هندوستان‌ به‌ غنيمت‌ آورده‌ بود تا حدودي‌ موجب‌ رونق‌ هنر ظريف‌ جواهرسازي‌ شد و هنرمندان‌ اين‌ دوره‌ اوج‌ استعداد خود را در ساختن‌ شاهكارهايي‌ همچون‌ تخت‌ تمام‌ طلا و جواهر موسوم‌ به‌ تخت‌ نادري‌ جلوه‌گر ساختند.

 الماس دریای نور

الماس دریای نور


نادر ظاهرا به‌ هنر خطاطي‌ و خوشنويسي‌ و تذهيب‌ كتاب‌ نيز علاقه‌ داشته‌ است‌ و نمونه‌ خطي‌ كه‌ به‌ او منسوب‌ است‌ اسلوب‌ پخته‌اي‌ دارد. با اين‌ حال‌ اشتغال‌ دائم‌ او به‌ جنگ‌هاي‌ داخلي‌ و خارجي‌ مانع‌ از حمايت‌ اين‌ شاه‌ قوي‌ پنجه‌ از خطاطان‌ و صحافان‌ اين‌ دوره‌ شد.

نمونه خوشنویسی افشاریه

نمونه کتابت و خوشنویسی مربوط به دوره افشاریه


هنر سفالگري‌ و فلزكاري‌ اين‌ دوره‌ نيز كاملا تقليدي‌ از دوره‌ صفويه‌ است‌ ولي‌ نقش‌هاي‌ نسبتا زمخت‌ بر روي‌ ظروف‌ سفالي‌ و چيني‌ و حكاكي‌هاي‌ نامناسب‌ بر روي‌ ظروف‌ فلزي‌ نمايانگر انحطاط تدريجي‌ اين‌ هنرها در عهد افشاريه‌ است‌.

به‌ طور كلي‌ مي‌توان‌ گفت‌ از اين‌ دوره‌ به‌ بعد كليه‌ رشته‌هاي‌ هنري‌ ايران‌ دچار افول‌ و انحطاط نسبي‌ شدند و هنرمندان‌ و صنعتگران‌ به‌ جاي‌ ايجاد ابتكار و نوآوري‌ در رشته‌هاي‌ خود به‌ تقليد ناقص‌ و نيمه‌ كاره‌ از سبك‌هاي‌ هنري‌ اروپايي‌ و تا حدودي‌ هندي‌ پرداختند.

کتیبه نادر شاه

  کتیبه نادر شاه در مدخل دربند ارغوان شاه در کلات نادری ( درگز خراسان)


سکه افشاریه

نمونه سکه ضرب شده در دوره افشاریه


شمشیر جواهر نشان

شمشیر جواهر نشان نادر شاه 


منابع‌:

1-شعباني‌، رضا: تاريخ‌ اجتماعي‌ ايران‌ در عصر افشاريه‌

2 - اسكارچيا، جيان‌ روبرتو: تاريخ‌ هنر ايران‌

3- گشايش‌، فرهاد: تاريخ‌ هنر ايران‌ و جهان‌ (بخش‌ وقايع‌ نگاري‌ تاريخ‌ ايران‌

4- دبليو، ر، فوريه‌: هنرهاي‌ ايران‌

 


برچسب‌ها: هنر افشاریه
+ نوشته شده توسط آرش نخعی در پنجشنبه سی ام شهریور 1391 و ساعت 11:17 |

هنر دوره صفویه 

نگاهی ازدریچه جدید

بنای عالی قاپو

یكی از درخشانترین دوره های هنر ایران پس ازاسلام دوره صفویه است. در سال ۹۰۷ قمری (۱۵۰۲م.) شاه اسماعیل، سلسله صفوی را تأسیس كرد. در این دوره مراكز و كانونهای صنعتی و هنری در ایران افزایش یافت، در ابتدای تأسیس این سلسله، تبریز پایتخت بود و به همین سبب این شهر مركزی شد برای فعالیتهای هنرمندانی مانند خطاطان، تذهیب كاران، نقاشان و صحافان و همچنین هنرمندانی كه در دیگر فنون و صنایع كار میكردند و هنرمندانی كه درصنایع منسوجات و بافت پارچه به كار می پرداختند.

دراواخر قرن دهم قمری، در زمان شاه عباس پایتخت از قزوین به اصفهان انتقال یافت. با انتخاب پایتخت جدید، این شهر به عنوان یكی ازدرخشانترن شهرهای شرق گسترش پیدا كرد. بازارها، كاخها، مساجد، باغها، پلها در نقشه شهر گنجانیده شده بود.

مسجد شیخ لطف الله

 بناهای مسجد شیخ لطف الله سر در قیصریه و مسجد امام (شاه) درمیدان نقش جهان با كاشیهای معرق مزین شدند. آجرهای مربع كاشی منقوش، معروف به آجرهای «هفت رنگ» در بناها به مقیاس گسترده مورد استفاده قرار گرفت. نقش و نگار كاشیها و رنگهای آنها زینت خاصی به بناهای این دوره بخشیده است.

با توجه به امنیت ایران در این دوره بناهایی بزرگ و عالی مانند كاخهای عالی قاپو، چهل ستون، هشت بهشت و تالار اشرف در اصفهان و بقعه شاهزاده حسین، سردر عالی قاپو و چهلستون در قزوین ساخته شدند.

نقشه حدودی اصفهان در دوره صفویه

به طور كلی قرن دهم ویازدهم قمری، به عنوان دوران شكوفایی هنرهای اسلامی ایران، و اصفهان یكی از مهمترین و زیباترین شهرهای این دوره بوده است. بناهای بزرگ شهر اغلب با كاشیكاریهای زیبا تزیین شدهاند. وقتی شاه عباس اصفهان را پایتخت خود قرار داد، نقشه جدیدی برای شهر طرح كرد: خیابان بزرگ و معروف چهارباغ را او ساخت و طرفین خیابان را دستور داد درخت بكارند.

خیابان چهار باغ اصفهان -قاجار

این خیابان به پل بزرگی كه روی زاینده رود است، میرسد. در میانه شهر، میدان بزرگ «نقش جهان» قرار دارد. مسجد امام (شاه) درسمت جنوب و قصر عالیقاپو در مغرب و مسجد شیخ لطفالله در مشرق و سردر بازار قیصریه در شمال آن جای گرفته اند. این میدان جای چوگانبازی بوده و دروازههای سنگی كه برای این بازی ساخته شده، هنوز در دو سوی میدان موجود است. در چهار سوی این میدان قریب دویست باب حجرات در دو طبقه ساخته شده است.

مسجد امام (شاه)

سر در بازار قیصر

بنای مسجد امام (شاه) كه در جنوب میدان واقع شده، از لحاظ معماری و كاشیكاری و حجاری و عظمت گنبد و منارههای بلند آن، از شاهكارهای قرن یازدهم قمری است. كتیبه سر در اصلی مسجد بر روی كاشی معرق وبه خط ثلث علیرضا عباسی نوشته شده و تاریخ ۱۰۲۵ ق. بر آن است. معمار این مسجد «استاد علی اكبر اصفهانی» و مباشر ساختمان «محب علی بیگ الله» بوده اند.

بنای عالی قاپو از نمای پشت

عالیقاپو با ایوان بلند آن در مغرب میدان جای دارد. عالیقاپو دارای جلوخان و شش طبقه ساختمان است كه در هر طبقه تزیینات و گچبری و نقاشی موجود است. ایوان رفیع آن با ستونهای چوبی وسقف خاتم نیز بسیار جالب است.

 

مسجد شیخ لطف الله كه در شرق میدان واقع شده، گنبد زیبایی دارد كه از كاشی پوشیده شده و طرح آن نقش تاك یا اسلیمی بزرگ است و با شكل و اندازه گنبد تناسب كاملی دارد. راهروی مسجد كه به شبستان و محراب بینظیر آن منتهی میشود، دارای كاشیكاری خشتی بسیار زیبا و پنجرههای سنگی مشبك است. كاشیكاری داخل شبستان شامل كاشیهای هفت رنگ و معرق كاریهای زیباست و كتیبه های معرق و قطار و پیچ كاشیس فیروزهای و پنجره های مشبك كاشی است، طرح نقوش و رنگ آمیزیهای متنوع و الوان نارنجی و لاجوردی، جلال و زیبایی خیره كننده ای به این شبستان بخشیده است. كاشیكاری سقف داخلی شبستان، با طرح لوزی و ریزه كاریهای خاصی كه در آن به كار رفته اعجاب انگیز است. محراب كاشی معرق و مقرنس كاری آن نیز در زمره آثار مهم هنری است از لحاظ صنعت كاشی پزی و معرق كاری، شاهكاری به شمار میرود.
سردر بازار، بخش شمالی، علاوه بر كاشی كاری زیبا، مجالس نقاشی زیبایی دارد كه قسمتی از آن شامل تصاویر جنگ شاه عباس با ازبكان و مجالس بزم شاهی است.

چهل ستون

كاخ چهلستون، با ۲۰ ستون چوبی بلند در ایوان، و تالار آیینه با سقف منقوش و زراندود و منبت كاری وگچبری و نقاشیهای عالی، یكی از مشهورترین كاخهای این دوره است.

هشت بهشت

قصر هشت بهشت نیز از نظر بُعد مناظر باغ به میزان وسیعتری اهمیت معماری دارد. این قصر را برای جشنهای مجلل درنظر گرفته بودند. شهرت این كاخ گذشته از جنبه معماری وزیبایی، به سبب استفاده ازسنگهای مرمر و طاق مقرنس كاری و نقاشی مناظر كاشیكاری خاص آن است. آیینه كاری این كاخ عامل دیگری در زیبایی بنا بوده است.

تالار اشرف، شامل یك تالار بزرگ و دو اتاق در كنار آن است. اهمیت این بنا گذشته از نظر معماری وسقفهای بزرگ ضربی، به خاطر مقرنس كاری و نقاشی و تصاویر طلاكاری سقف و شاهنشین آن است.

مدرسه چهار باغ


مدرسه چهارباغ با سردر ورودی و گنبد و دو مناره رفیع از نظر شیوه كاشیكاری و رنگ آمیزی جلب نظر میكند. بنای زیبای این مدرسه و كاروانسرا، و بازار در خیابان چهارباغ احداث شده است.

نمایی دیگر از مدرسه چهار باغ

.به امر شاه عباس، در سراسر ایران، كاروانسراهای بزرگی نیز اغلب از آجر و گاهی ازسنگ ساخته شده است. در این دوره به علت دو جنبه مهم مذهبی و اقتصادی، تعداد زیادی كاروانسرا ساخته شد. شیوه ساختمانی كاروانسراها بیشتر چهار ایوانی است، ولی انواع دیگری مانند مثلث، هشت ضلعی، دایره، كوهستانی و متفرقه در بین این بناها دیده میشود. از كاروانسراهای این دوره مهیار در اصفهان، كاروانسرای بیستون دركرمانشاه، كاروانسرای مادرشاه و شیخ علی خان در اصفهان و امین آباد را میتوان نام برد.
در دوره صفویه همچنین تعداد زیادی پل ساخته شد. معماری این پلها از نظر زیبایی و شیوه پلسازی بسیار چشمگیرند. پل الله وردی خان یا ۳۳ پل در انتهای خیابان چهارباغ در اصفهان در دو طبقه بر روی رودخانه زاینده رود واقع شده و ۳۰۰ متر طول و ۱۴ متر عرض دارد. در دو سوی جاده اصلی، راهروی سرپوشیده ای برای پیاده روان ساخته شده است.

پل الله وردی خان (سی و سه پل)

پل خواجو كه بر روی زاینده رود ساخته شده، از نظر معماری و كاشیكاری مشهور است. طول پل ۱۳۲ متر و عرض آن ۱۲ متر است. این پل چیزی بیش از وسیله عبور از رودخانه بوده، از لحاظ تناسب و جلوه، زیبایی چشمگیری دارد. این پلها نه تنها برای عبور بلكه برای توقف نیز طراحی شده است و در آنها جاهایی برای تفریح و درنگ وجود دارد. در سراسر طول پل، غرفههای كوچك زیبایی تعبیه شده كه با كاشی و نقشهای دیواری زیبایی آراسته است.

از زمان صفویه بناهای تاریخی بسیار دیگری در ایران وجود دارد، چون مجموعه بقعه شیخ صفی در اردبیل، بخشهایی ازمجموعه آستان قدس رضوی(ع) در مشهد. مجموعه بنای كنونی بقعه شیخ صفی شامل مجموعهای از گورهای شاهان شاهزادگان دوره صفوی و چند ساختمان دیگر به نام چینی خانه، مسجد و جنتسرا، حرم خانه، خانقاه چراغخانه، شهیدگاه و متعلقات دیگر است. مقبره استوانه ای شكل با گنبدی كوتاه پوشانیده شده است و دور برج از خارج دارای كتیبه بزرگی آجری است و نام «الله» با كاشی روی آن تكرار شده است.

مشهد مقدس دوره قاجار

آستان پرشكوه قدس رضوی(ع) طی قرنهای متوالی، زیارتگاه همه مسلمانان جهان بوده و خود شامل مجموعه متعددی است. گنبد زرین بنا دارای دو پوشش است كه پوشش خارجی آن طلاكاری است. این گنبد كتیبه ای به خطر علیرضا عباسی خوشنویس دوره عباسی دارد. دو مناره طلا بر روی ایوان عباسی و ایوان جنوبی قرار دارند.

طلاكاری ایوان صحنه كهنه به فرمان نادرشاه افشار انجام شده، و از این روست كه به «ایوان نادری» معروف است.
با نگرشی كلی به هنرهای این دوره، باید پذیرفت كه در دوره صفوی، بار دیگر عصر نوین ودرخشانی در هنر ایران طلوع كرد.


برچسب‌ها: هنر دوره صفویه, قسمت اول
+ نوشته شده توسط آرش نخعی در چهارشنبه هفدهم خرداد 1391 و ساعت 18:54 |
از صبر ،حوصله و دقت شما در مطالعه مطالب سپاسگذارم


Powered By
BLOGFA.COM